Heeft u een periode waarin u veel stress of spanning ervaart? Dan kan dat niet alleen invloed hebben op hoe u zich voelt, maar ook op uw ademhaling. U kunt sneller of oppervlakkiger gaan ademen, vaker zuchten of het gevoel krijgen dat u niet goed kunt doorademen. Dit kan vervolgens weer lichamelijke klachten veroorzaken.
De ademhaling en stress beïnvloeden elkaar namelijk voortdurend. Een gespannen lichaam kan leiden tot een veranderde ademhaling, terwijl een onrustige ademhaling de spanning juist verder kan verhogen. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan.
Ik ben Floor van Ochten, fysiotherapeut bij PMC in Balans. Ik ben gespecialiseerd in ademhaling, ontspanning en mindfulness en begeleid mensen die merken dat stress en spanning invloed hebben op hun lichaam en ademhaling.
Wanneer u spanning ervaart, schakelt uw lichaam gemakkelijker over naar een toestand van alertheid. Uw hartslag gaat omhoog, uw spieren spannen zich aan en uw ademhaling kan sneller worden.
Bij langdurige stress kan deze verandering in de ademhaling een gewoonte worden. U ademt bijvoorbeeld hoger vanuit de borst, sneller of dieper dan uw lichaam op dat moment nodig heeft. Ook veelvuldig zuchten kan hierbij een rol spelen.
Hierdoor kunt u allerlei lichamelijke klachten ervaren. Denk bijvoorbeeld aan:
Niet iedereen ervaart dezelfde klachten. Ook kunnen de klachten per periode verschillen.
Hyperventilatie betekent letterlijk dat u meer ventileert dan uw lichaam op dat moment nodig heeft. Bij een te hoge ventilatie ademt u relatief veel koolstofdioxide (CO₂) uit. Daardoor kan het CO₂-gehalte in het bloed dalen. Dit kan klachten veroorzaken zoals duizeligheid, tintelingen, benauwdheid en een drukkend gevoel op de borst.
Er wordt vaak onderscheid gemaakt tussen acute hyperventilatie en langdurige of chronische hyperventilatie.
Bij acute hyperventilatie verandert de ademhaling plotseling. U kunt bijvoorbeeld ineens snel en diep gaan ademen en een beklemmend gevoel op de borst krijgen. Het gevoel van benauwdheid kan vervolgens angst oproepen.
Die angst zorgt voor nog meer spanning en kan de ademhaling verder versnellen. Zo ontstaat een vicieuze cirkel:
sneller ademen → lichamelijke klachten → angst → meer spanning → nog sneller ademen.
De klachten kunnen daardoor heel heftig zijn. Sommige mensen zijn bang dat ze een hartinfarct krijgen. Bij nieuwe, heftige of onverklaarde pijn op de borst of ernstige benauwdheid is het belangrijk om medische hulp in te schakelen en niet zelf aan te nemen dat het om hyperventilatie gaat.
Bij langdurige stress kan uw ademhaling gedurende langere tijd veranderd blijven. U ademt bijvoorbeeld voortdurend wat sneller of dieper dan nodig is, of u zucht veel.
Het lichaam kan daardoor gewend raken aan een hogere ademfrequentie. De ademhaling voelt dan minder vanzelfsprekend rustig aan. Tegelijkertijd kunnen lichamelijke spanning en stressklachten blijven bestaan.
Een ademhalingsoefening kan helpen om uw ademhaling tijdelijk rustiger te maken. Bij acute hyperventilatie kan het verminderen van de ventilatie bijvoorbeeld helpen om de klachten te laten afnemen.
Maar wanneer stress of spanning de onderliggende oorzaak is, is alleen het aanpassen van de ademhaling vaak niet voldoende. Als de spanning blijft bestaan, kan de ademhaling opnieuw versnellen zodra u weer stress ervaart.
Daarom kijken we bij ademhalingsklachten niet alleen naar hoe u ademt, maar ook naar waardoor uw lichaam gespannen blijft.
Afspraak makenDe behandeling richt zich op het herstellen van een rustige, natuurlijke ademhaling en het verminderen van lichamelijke spanning. We kijken samen naar uw klachten, uw ademhaling en de omstandigheden waarin de klachten ontstaan.
Met gerichte ademhalingsoefeningen leert u bijvoorbeeld om minder vaak per minuut te ademen en uw ademhaling weer lager en rustiger te maken. Dit kan helpen om uw lichaam uit de voortdurende staat van alertheid te halen.
Daarnaast kunnen ontspanningsoefeningen helpen om spanning in het lichaam te verminderen. Denk bijvoorbeeld aan oefeningen waarbij u bewust leert voelen welke spieren gespannen zijn en hoe u deze spanning kunt loslaten.
Naast ademhaling en ontspanning kan mindfulness een waardevolle aanvulling zijn. Mindfulness betekent dat u leert uw aandacht bewust te richten op het moment, zonder direct iets te hoeven veranderen aan wat u voelt of denkt.
Bijvoorbeeld door aandacht te geven aan uw ademhaling, maar ook aan wat u ziet, hoort, ruikt en voelt. Tijdens een wandeling kunt u bewust letten op uw omgeving, geluiden, geuren en het contact van uw voeten met de grond.
Op die manier leert u opnieuw verbinding te maken tussen uw gedachten en uw lichaam. U hoeft niet altijd iets met een gevoel of gedachte te doen. Soms is het juist helpend om het op te merken en het er even te laten zijn.
Deze oefeningen zijn niet alleen toepasbaar tijdens een behandeling. U kunt mindfulness gebruiken tijdens het wandelen, eten, werken of andere dagelijkse activiteiten.
Wanneer u merkt dat stress invloed heeft op uw ademhaling, kan het helpen om regelmatig rustmomenten in te bouwen. Probeer daarbij niet voortdurend uw ademhaling te controleren. Een natuurlijke ademhaling hoeft niet perfect te zijn.
U kunt bijvoorbeeld:
Het doel is niet om klachten direct weg te krijgen, maar om uw lichaam opnieuw te leren omgaan met spanning en inspanning.
Stress, ademhaling en lichamelijke spanning kunnen elkaar versterken. Door de ademhaling te normaliseren en tegelijkertijd aandacht te besteden aan ontspanning en mindfulness, kunt u leren deze vicieuze cirkel te doorbreken.
Welke aanpak het beste past, verschilt per persoon. Soms ligt de nadruk vooral op ademhaling, terwijl bij een ander juist stress, ontspanning of bewustwording van lichamelijke signalen meer aandacht nodig heeft.
Heeft u vragen over uw ademhaling, ervaart u regelmatig lichamelijke klachten bij stress of wilt u leren hoe u meer rust in uw lichaam kunt brengen? Dan kunt u altijd contact opnemen met PMC in Balans voor advies over welke begeleiding bij uw situatie past.
Afspraak maken
