Voelt het alsof de wereld draait? Bent u regelmatig licht in het hoofd of merkt u dat uw evenwicht minder goed is dan vroeger? Dan bent u zeker niet de enige. Duizeligheid en problemen met het evenwicht komen veel voor en kunnen een grote invloed hebben op het dagelijks leven.
Sommige mensen ervaren een draaiend gevoel, anderen voelen zich onzeker tijdens het lopen of zijn bang om te vallen. Hierdoor gaan mensen activiteiten vermijden, minder bewegen of zelfs liever niet meer alleen de deur uit. Gelukkig zijn veel vormen van duizeligheid goed te onderzoeken en vaak ook te behandelen.
Duizeligheid is geen ziekte op zichzelf, maar een klacht die verschillende oorzaken kan hebben. Mensen beschrijven duizeligheid op verschillende manieren:
Voor een goed evenwicht werken het evenwichtsorgaan, de ogen, spieren en gewrichten en de hersenen nauw samen. Wanneer één van deze systemen minder goed functioneert, kunnen duizeligheidsklachten ontstaan.
Een veelvoorkomende oorzaak ligt in het evenwichtsorgaan in het binnenoor. Voorbeelden hiervan zijn:
De klachten verschillen per persoon. Sommigen hebben kortdurende aanvallen van draaiduizeligheid, terwijl anderen vooral een instabiel gevoel ervaren. Naast lichamelijke klachten kunnen duizeligheidsproblemen ook zorgen voor angst, onzekerheid en vermijdingsgedrag. Hierdoor kunnen dagelijkse activiteiten steeds moeilijker worden.
BPPD is één van de meest voorkomende oorzaken van draaiduizeligheid. BPPD staat voor Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid. Bij BPPD zijn kleine kalkkristallen, ook wel "oorsteentjes" genoemd, losgeraakt en op een verkeerde plaats in het evenwichtsorgaan terechtgekomen. Hierdoor ontstaat vooral duizeligheid bij het draaien in bed, bukken of omhoog kijken.
De klachten duren meestal enkele seconden tot minuten en verdwijnen bij veel mensen spontaan binnen enkele dagen tot weken.
Soms vinden de kristallen niet vanzelf hun weg terug. In dat geval kan een fysiotherapeut een zogenaamde kiepmanoeuvre uitvoeren. Met specifieke bewegingen worden de kristallen teruggebracht naar de juiste plaats in het evenwichtsorgaan. Bij het merendeel van de mensen ontstaat BPPD spontaan. Soms ontstaat het na:
Met het ouder worden neemt de werking van het evenwichtssysteem geleidelijk af. Dit wordt ook wel vestibulaire hypofunctie of presbyvestibulopathie genoemd. Dit natuurlijke verouderingsproces begint al vanaf ongeveer het dertigste levensjaar, maar klachten ontstaan vaak pas veel later.
Ouderen kunnen merken dat zij:
Vanaf ongeveer zestig jaar komen duizeligheidsklachten duidelijk vaker voor. Een verminderde balans hoeft echter niet simpelweg "bij de leeftijd te horen". Gerichte training kan het evenwicht vaak verbeteren en het risico op vallen verkleinen.
Sommige mensen houden langdurig last van duizeligheid, terwijl onderzoek geen duidelijke afwijking aan het evenwichtsorgaan laat zien. Dit wordt Persistent Postural-Perceptual Dizziness (PPPD) genoemd, ook wel functionele duizeligheid.
Bij PPPD werken de ogen, het evenwichtsorgaan en de informatie uit spieren en gewrichten minder goed samen. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals:
Mensen merken vaak dat klachten toenemen in een supermarkt, bioscoop of bij langdurig beeldschermgebruik. Stress, langdurige spanning of eerdere duizeligheidsaanvallen kunnen een rol spelen bij het ontstaan van PPPD.
Fysiotherapeuten spelen een belangrijke rol bij het onderzoeken en behandelen van duizeligheidsklachten. Eerst wordt gekeken welke oorzaak het meest waarschijnlijk is. Daarna wordt een persoonlijk behandelplan opgesteld. De behandeling kan bestaan uit:
Specifieke bewegingen om de kristallen in het evenwichtsorgaan terug te brengen.
Oefeningen die het evenwichtssysteem trainen en de samenwerking tussen ogen, hersenen en evenwichtsorgaan verbeteren.
Gericht op het verminderen van valgevaar en het vergroten van vertrouwen tijdens dagelijkse activiteiten.
Actief blijven is belangrijk voor herstel. Soms wordt hierbij samengewerkt met andere disciplines binnen de praktijk zoals ergotherapeut of leefstijlcoach, afhankelijk van de hulpvraag en persoonlijke situatie.
Heeft u last van duizeligheid of een verminderd evenwicht? Dan kunnen deze adviezen helpen:
Niet alle vormen van duizeligheid komen vanuit het evenwichtsorgaan. Een licht gevoel in het hoofd, bijna flauwvallen of plotselinge klachten kunnen bijvoorbeeld samenhangen met:
In deze situaties is het belangrijk om eerst contact op te nemen met de huisarts voor verder onderzoek.
Duizeligheid kan veel invloed hebben op uw dagelijks leven, maar u hoeft er niet mee te blijven rondlopen. Een goede analyse van de oorzaak en een behandeling die aansluit bij uw persoonlijke situatie kunnen helpen om weer meer vertrouwen te krijgen in bewegen en dagelijkse activiteiten. Heeft u vragen over uw klachten of twijfelt u waar u het beste terecht kunt, dan denken onze gespecialiseerde collega's graag met u mee.
