Een hamstringblessure is een veelvoorkomende sportblessure, vooral bij sporten waarbij sprinten, versnellen en plotseling afremmen belangrijk zijn. Denk aan voetbal, hockey, atletiek en korfbal. Toch blijkt het herstel niet altijd eenvoudig. Sommige sporters zijn binnen enkele weken weer actief, terwijl anderen langdurig klachten houden of kort na hun terugkeer opnieuw geblesseerd raken.
Waarom is een hamstringblessure zo hardnekkig? En waarom is alleen het versterken van de hamstrings niet voldoende? In deze blog bespreken we de anatomie, mogelijke oorzaken, risicofactoren en de opbouw van de revalidatie. Ook kijken we naar de visie van bewegingswetenschapper Frans Bosch, die de rol van coördinatie en bewegingscontrole benadrukt.
De hamstrings zijn drie spieren aan de achterkant van het bovenbeen. Samen zorgen ze vooral voor het buigen van de knie en het strekken van de heup.
De spiergroep bestaat uit:
De spieren werken samen, maar hebben niet allemaal dezelfde functie en belasting. Vooral de lange kop van de biceps femoris raakt vaak geblesseerd bij sprintgerelateerde hamstringblessures.
Een hamstringblessure ontstaat vaak tijdens een sprint, met name wanneer het been naar voren beweegt en zich voorbereidt op het grondcontact. De hamstrings moeten dan het onderbeen afremmen en tegelijkertijd voldoende spanning leveren om de beweging te controleren.
Dit gebeurt grotendeels via een zogenaamde excentrische spieractie. Dat betekent dat een spier kracht levert terwijl deze langer wordt. Bij hoge loopsnelheden komen er grote krachten op het spier-peesweefsel te staan. Wanneer de belasting groter is dan wat het weefsel op dat moment aankan, kan er schade ontstaan.
De ernst varieert van een lichte verrekking tot een gedeeltelijke of volledige spierscheur. Ook de plaats van de schade speelt een rol. Een blessure in het spierweefsel kan een ander hersteltraject hebben dan schade rond de overgang van spier naar pees of een blessure dicht bij de zitbeenknobbel.
Een hamstringblessure is zelden het gevolg van één enkele oorzaak. Verschillende factoren kunnen elkaar beïnvloeden. Onderzoek laat zien dat een eerdere hamstringblessure een van de belangrijkste risicofactoren is voor een nieuwe blessure. Ook leeftijd en eerdere blessures aan bijvoorbeeld de voorste kruisband of kuit spelen een rol.
Andere factoren die we bij de beoordeling meenemen, zijn:
Dit maakt duidelijk waarom we bij hamstringklachten verder kijken dan alleen de pijnlijke spier. De totale belastbaarheid en de manier waarop iemand beweegt, zijn minstens zo belangrijk.
Afspraak makenEen goede revalidatie begint met een uitgebreide intake en lichamelijk onderzoek. We willen niet alleen weten waar de pijn zit, maar ook begrijpen hoe de blessure is ontstaan en welke factoren het herstel kunnen beïnvloeden.
We beoordelen onder andere:
Bij twijfel over de aard of ernst van de blessure kan aanvullend onderzoek, zoals echografie of een MRI, zinvol zijn. Dit is niet bij iedere hamstringblessure noodzakelijk. De bevindingen uit het lichamelijk onderzoek en het functioneren van de sporter blijven belangrijk bij het bepalen van het behandelplan.
De behandeling bestaat uit een stapsgewijze opbouw van belasting. Daarbij kijken we steeds naar de reactie van het lichaam. De verschillende fasen zijn geen vaste tijdschema's: de voortgang hangt af van de ernst van de blessure, de belastbaarheid en de sport die iemand wil hervatten.
In de beginfase staat het beheersen van de klachten centraal. Volledige rust is meestal niet nodig. We stimuleren gecontroleerd bewegen binnen de grenzen van de klachten en voorkomen dat de spier onnodig zwaar wordt belast. Ook bespreken we hoe iemand zijn dagelijkse activiteiten kan aanpassen.
Wanneer de klachten afnemen, bouwen we de spierbelasting geleidelijk op. We trainen de hamstrings met verschillende vormen van krachttraining, waaronder excentrische oefeningen. Ook besteden we aandacht aan de bilspieren, rompstabiliteit en algemene conditie.
Als wandelen en lichte loopvormen goed gaan, kan het hardlopen geleidelijk worden hervat. De snelheid en afstand worden stap voor stap uitgebreid.
In de laatste fase verschuift de aandacht naar hogere snelheden, versnellen, afremmen, wenden en keren. Sprinttraining is hierbij essentieel. De sporter moet niet alleen voldoende kracht hebben, maar ook weer kunnen omgaan met de snelheid en intensiteit die de eigen sport vraagt.
Alleen afgaan op het aantal weken sinds de blessure is onvoldoende. Terugkeer naar sport moet worden gebaseerd op de functie en belastbaarheid van de sporter.
We kijken onder andere naar:
Vooral het pijnvrij kunnen sprinten op hoge snelheid is een belangrijk onderdeel van de beoordeling. Daarnaast moet de sporter voldoende voorbereid zijn op de trainings- en wedstrijdbelasting. Terugkeer naar trainen en terugkeer naar volledige wedstrijdprestatie zijn daarom niet hetzelfde.
Bewegingswetenschapper Frans Bosch kijkt vanuit een andere invalshoek naar hamstringblessures. Hij benadrukt dat de hamstring tijdens het sprinten niet alleen als krachtleverancier moet worden gezien, maar ook als onderdeel van een elastisch systeem dat energie opvangt en doorgeeft.
Volgens deze visie spelen de timing en coördinatie van het hele lichaam een belangrijke rol. De stand van het bekken, de controle van de romp en de samenwerking tussen heup en benen beïnvloeden hoe de hamstrings worden belast.
Dit betekent dat alleen geïsoleerde krachtoefeningen, zoals de Nordic hamstring, niet voldoende zijn om een sporter volledig voor te bereiden op sprinten. De oefening kan zeker waardevol zijn, maar moet onderdeel zijn van een breder programma met loop- en sprinttraining.
Deze visie sluit aan bij het belang dat ook in de huidige revalidatieliteratuur wordt gehecht aan de volledige bewegingsketen en sportspecifieke belasting. De precieze rol van afzonderlijke coördinatiepatronen bij het ontstaan van blessures is nog onderwerp van onderzoek.
Preventie begint met het regelmatig voorbereiden van de hamstrings op de belasting die de sport vraagt. Een effectief programma bevat bij voorkeur:
Een goede preventieve aanpak is niet voor iedere sporter hetzelfde. De voorgeschiedenis, sportbelasting en persoonlijke aandachtspunten bepalen welke onderdelen extra aandacht nodig hebben.
Een hamstringblessure is meer dan een beschadigde spier. De combinatie van spierkracht, bewegingscoördinatie, sprintbelasting, herstel en eerdere blessures bepaalt mede hoe iemand herstelt en hoe groot de kans op herhaling is.
Bij aanhoudende hamstringklachten of een terugkerende hamstringblessure kan het zinvol zijn om de oorzaak en belastbaarheid opnieuw te laten beoordelen. Een fysiotherapeut kan samen met u kijken welke factoren een rol spelen en welke stappen nodig zijn om verantwoord terug te keren naar uw sport of dagelijkse activiteiten.
Afspraak maken
